Kunst als innerlijk proces en de helende werking van kunst

We maken kunst om verschillende redenen, we willen ons laten zien, we willen bijzonder zijn, we willen creatief zijn en meer. Soms is er echter een veel diepere reden om kunst te maken: we gaan ons innerlijk proces aan door kunst te maken. Dit innerlijke proces gaat over onze diepste emoties zoals angst, boosheid en verdriet. Maar ook vreugde kan tot uiting komen. Dit proces is voor iedereen anders, maar de essentie van wat er naar buiten kan komen, is voor iedereen hetzelfde. We hebben allemaal zaken te verwerken, emoties te doorvoelen.

De uitdaging die we kunnen aangaan, is alles wat er in ons zit te doorvoelen. Onze maatschappij is echter ingericht op juist zoveel mogelijk niet te voelen! We hebben veel mogelijkheden om ons te verdoven: drank roken, drugs, overmatig eten, Netflix bingewatchen, allemaal middelen om niet te hoeven voelen. We doen dit dan om te vergeten, om er niet te zijn. Maar iedereen weet eigenlijk dat deze dingen ons niet gelukkig maken, er is altijd de kater, het energieloze gevoel erna. Dan kom je op een punt waarin je andere keuzes gaat maken, gezond leven, sporten en rust toelaten in je leven. Creatieve dingen doen, zoals kunst maken, kan ook nieuwe keuzes zijn.

Kunst maken is dan één van de dingen die je kan helpen om dichter bij dat gevoel te komen. Om dat gevoel nu eens werkelijk aan te gaan, en niet de deksel erop doen. Want die weg heb je al te lang bewandeld. Door te gaan tekenen en schilderen en alle andere creatieve mogelijkheden kom je in een gebied waarin je mag experimenteren. Dan ontstaat er de mogelijkheid om iets wat al heel lang in je zit, eruit te laten komen. Dit is een mooi proces, waarin pijn en verdriet en boosheid gevoeld mogen worden. Dan is kunst een helende factor.

Eén van de mensen die ik begeleid in het kunstzinnige proces, stuurde mij 2 foto’s van werken die ze gemaakt heeft. Bij de foto’s zat ook haar uitleg over hoe de werken tot stand kwamen. “Ik was zonder beelden of ideeën begonnen aan een nieuw abstract werk. Ik wilde een nieuwe stroom volgen en koos spontaan voor zwart en blauw.”

“Ik ging verder met de kwast en voelde alsof ‘iets’ het overnam en in no time had ik 3 werken gemaakt. Daarna ging ik kijken en kwam er een enorme lading verdriet uit mij, heel veel tranen! Die nacht heb ik heel diep geslapen, en de dag erop dacht ik: wow wat is dit? Wat heb ik gemaakt? Ik voelde dat deze werken heel intens waren.” Ik keek opnieuw naar de werken en probeerde te analyseren wat er nu precies los was gekomen. Maar ik zie het niet. Alle drie hebben ze veel lagen en beweging en diepte, maar zijn ze in een beweging gemaakt.”

Ik vond haar reflectie over de werken en wat er gebeurde bijzonder mooi! Het illustreert perfect wat kunst voor ons kan betekenen als we de diepte ingaan. En voor ons allemaal geldt: als je een mooi proces hebt ervaren, maak wat aantekeningen of een reflectie verslag voor jezelf!

Wat ze ook aangaf in haar reflectie over deze werken is dat ze zich erna enorm opgeklaard voelde. Dat is belangrijk in dit proces: de donkerte mag eruit komen en helemaal gevoeld worden, waarna we ons lichter voelen! Hoe mooi is het als kunst zo omarmd wordt, dan wordt kunst maken een diep spiritueel proces, en de uitkomst is ook dat de kunst die er gemaakt wordt een bepaalde diepte heeft. De toeschouwer kan het zelf ook voelen, dan is kunst geen mentaal spel meer maar diepe werkelijkheid geworden.

Dat kunst dus soms Dark is en niet vrolijk is helemaal niet erg. Na deze processen is er ruimte voor lichtere kunst en komen de kleuren terug. De uitdaging voor kunstenaars is misschien wel om helemaal te mogen voelen zonder in de verdoving te gaan van alcohol of andere middelen. Om op deze manier alle kanalen op te zetten en de kunst naar buiten te laten stromen! Wat een opluchting, wat een werkelijke vreugde!

Bij gelegenheid van dit blog heeft Lars Weller drie werken geselecteerd, die we nu voor het eerst bij Debsaysyes tonen en aanbieden.

   

januarie 2020